IBM ve Chicago Üniversitesi araştırmacıları, kuantum bilgisayarların klasik süperbilgisayarları geride bıraktığını gösteren üç deneyi tamamladıklarını açıkladı. 30 Temmuz 2025 tarihli duyuruya göre, ekip kuantum üstünlüğü kriterlerini karşılayan hesaplamaları güvenilir şekilde gerçekleştirdi.
Hangi algoritmalar test edildi?
Üç deneyde farklı yöntemler kullanıldı: varyasyonel kuantum özdeğer çözücü (VQE), kuantum dinamik simülasyonu ve kuantum makine öğrenmesi uygulamaları. Her birinde klasik sistemlerin taklit edemeyeceği ölçekte hesaplama yapıldığı öne sürüldü.
Bu sonuçlar henüz hakemli bir dergide yayınlanmadı. Çalışma IBM ve Chicago Üniversitesi'nin ortak basın duyurusu ve arXiv preprint'i olarak sunuldu. Bağımsız hakem incelemesinin tamamlanmış bir versiyonu mevcut değil.
Tanım tartışması devam ediyor
"Kuantum üstünlüğü" kavramı akademik literatürde henüz uzlaşmaya kavuşmadı. IBM-UChicago ekibi bu terimi "güvenilir hesaplamalarda klasik bilgisayarı aşma" olarak tanımlıyor. Bazı araştırmacılar ise bu tanımın yeterince sıkı olup olmadığını sorguluyor.
Deneylerde gürültülü kuantum bitleri (qubit) üzerinde hata azaltma teknikleri (error mitigation) kullanıldı. Bu sayede anlamlı sonuçlar elde edilse de sistem tam hata düzeltmesine (error correction) sahip değil. Bu durum, mevcut kuantum bilgisayarları "NISQ çağı" olarak adlandırılan kategoride tutuyor.
Şirketin uzun vadeli hedefi
IBM bu çalışmayı kuantum-merkezli süperbilgişim vizyonunun parçası olarak sunuyor. Bu yaklaşımda kuantum ve klasik işlemciler entegre çalışıyor. Şirket 2033 yılına kadar tam hata düzeltmeli kuantum bilgisayarlara geçiş planlıyor.
Araştırmacılar, klasik bilgisayar simülasyonlarıyla sonuçlarını çürütebilecek bilim insanlarını verileri incelemeye davet etti. Bu çağrı, iddianın güçlülüğüne güven işareti olarak yorumlansa da henüz bağımsız bir doğrulama yayınlanmadı.
İlgili Haberler
Yorumlar(0)