Cygnus takımyıldızında 1.470 ışık yılı ötede parlayan Tabby Yıldızı, Kepler görevinin 2009-2013 yılları arasında kaydettiği %22'ye varan parlaklık düşüşleriyle tanınıyor. Bu olağandışı dalgalanmalar, standart astronomik modellerle açıklanamıyordu. Şimdi TESS uydusunun verilerinde tespit edilen 21 saatlik yeni bir kararma olayı, yıldızın on yılı aşkın süredir devam eden davranış gizemine dair önemli bir parça daha ekliyor.
Tozun spektral izi ne gösteriyor?
Yıldızın kararma olayları spektrofotometrik olarak incelendiğinde, görsel mavi dalga boylarında kırmızıya göre daha derin bir renk imzası ortaya çıktı. Bu dalga boyu bağımlılığı, Ångström emilim katsayısı 2.19±0.45 ile ölçülebilir — bu değer, optik olarak ince toz parçacıklarının emilimiyle tutarlı. Kısacası, yıldızın önünden geçen malzemenin toz olduğuna dair güçlü kanıtlar var.
Ancak tozun kaynağı ve yıldız çevresindeki dinamiği hâlâ net değil. Toz hipotezi hem kısa vadeli dip olaylarını hem de uzun vadeli seküler kararmayı açıklamada öne çıksa da, mekanizma tam olarak çözülmüş değil.
Gezegen tüketimi ve elenen senaryolar
Yıldızın bir gezegen tüketmesinin ardından seküler kararma gösterdiği yönünde teoriler geliştirilmiş durumda. Bu senaryo, uzun vadeli parlaklık değişiminin bazı yönlerini açıklayabilir, ancak gözlemlenen tüm dip karakteristiklerini kapsamıyor.
Öte yandan, medyada geniş yer alan "uzaylı megastruktürü" yani Dyson küresi hipotezi, 200'den fazla araştırmacıdan oluşan bir ekip tarafından yürütülen çalışmalarla dışlandı. Doğal açıklamaları destekleyen kanıtlar, yapay kökenli senaryolardan daha güçlü duruyor.
Asimetrik yapı standart modelleri zorluyor
Tabby Yıldızı'nın kararma olayları asimetrik, aperiodik ve değişken derinlikte gerçekleşiyor. Bu özellikler, gezegen geçişleri veya yıldız lekeleri gibi klasik açıklamalarla uyumsuz. Gözlemler, yıldız çevresindeki toz veya enkaz disklerinin karmaşık dinamik yapısına işaret ediyor.
2017'deki kısa vadeli kararma olayları üç günlük periyotlar halinde gerçekleşmişti; bu olayların nedeni uzun vadeli mekanizmadan ayrı olarak ele alınmamıştı. Kepler'in kaydettiği büyük %20'lik düşüşlerin gizemi de çözülmeyi bekliyor. TESS verilerindeki 21 saatlik dip, bu bulmacanın parçalarını birleştirmede kritik bir adım olabilir.
İlgili Haberler
Yorumlar(0)